NCBJ radzi, jak przygotować się na zdarzenie radiacyjne
Gdy pojawia się ostrzeżenie o zagrożeniu radiacyjnym, o bezpieczeństwie mogą zadecydować proste czynności: wejście do budynku, ograniczenie kontaktu z zanieczyszczeniami i uważne śledzenie komunikatów. Takie zdarzenie wymaga innego postępowania niż burza czy powódź, dlatego Narodowe Centrum Badań Jądrowych przypomina, jak się na nie przygotować.
Wskazówki dotyczące skażeń radiologicznych i nuklearnych znalazły się również w Poradniku Bezpieczeństwa Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Dokument opracowano na polecenie Ministerstwa Obrony Narodowej oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Obejmuje on także przygotowania do innych sytuacji kryzysowych.
Jak postępować po ostrzeżeniu o skażeniu?
Najważniejsze jest schronienie się wewnątrz budynku. Należy zamknąć i zabezpieczyć okna oraz drzwi, ograniczyć dopływ powietrza przez wentylację i wyłączyć klimatyzację. W osłoniętym miejscu trzeba pozostać do odwołania alertu, stosując się do aktualnych poleceń służb.
Osoba, która wróciła z zewnątrz, powinna zdjąć odzież i umieścić ją w plastikowym worku. Następnie należy umyć całe ciało wodą z mydłem. Nie wolno spożywać żywności ani pić wody, które mogły ulec skażeniu.
Informacji o rozwoju sytuacji warto szukać w wiarygodnych źródłach, takich jak NCBJ, urząd wojewódzki i służby ratunkowe. Poziom promieniowania na skażonym terenie może znacząco zmaleć już po kilku dniach, nie oznacza to jednak, że można samodzielnie uznać zagrożenie za zakończone.
Promieniowanie w liczbach i rola pomiarów
Promieniowanie jonizujące ma również naturalne źródła. Dociera do Ziemi z kosmosu, a jego źródłem są też obecne na naszej planecie pierwiastki promieniotwórcze, między innymi radon. Roczna dawka związana z naturalnym tłem wynosi przeciętnie około 2,5 mSv. Dla porównania prześwietlenie kręgosłupa to około 1 mSv, a tomografia komputerowa całego ciała około 20 mSv.
Podczas lotu z Polski do Stanów Zjednoczonych dawka promieniowania kosmicznego wynosi orientacyjnie 50–80 µSv, czyli 0,05–0,08 mSv. Dawka około 1000 mSv, otrzymana w krótkim czasie, może wywołać ostrą chorobę popromienną. Wielkości te mają charakter orientacyjny i zależą od warunków narażenia.
Badaniem dawek promieniowania jonizującego oraz jego wpływu na organizmy żywe zajmuje się dozymetria. W NCBJ pomiary służą ochronie zarówno pracowników, jak i mieszkańców okolic reaktora MARIA. Jest to jedyny czynny w Polsce reaktor jądrowy, wykorzystywany do celów badawczych.
Laboratorium Pomiarów Dozymetrycznych centrum pełni dyżur przez całą dobę i jest przygotowane do działania w razie zdarzenia radiacyjnego. Specjaliści kontrolują teren reaktora oraz jego otoczenie, analizując między innymi próbki powietrza, wody i gleby. Opracowują także narzędzia pozwalające mierzyć promieniowanie na bieżąco. Pracę tę prowadzą według rygorystycznych przepisów.
Bezpieczeństwo wymaga nie tylko aparatury, lecz także odpowiednio przygotowanych ludzi. NCBJ modernizuje sprzęt, szkoli własnych pracowników, organizuje kursy dla inspektorów ochrony radiologicznej i kształci specjalistów od bezpieczeństwa infrastruktury jądrowej. Mogą oni w przyszłości pracować przy pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Nadzór nad szkoleniami sprawuje Państwowa Agencja Atomistyki.
Źródło: Starostwo Powiatowe w Otwocku
